Unesco 15 Aralık'ı "Dünya Türk Dili Ailesi Günü" İlan Etti

2025 yılı, Türk dili ailesi için uluslararası kültür politikasında yeni bir eşik oldu.

UNESCO, 3 Kasım 2025’te Semerkant’ta düzenlenen 43. Genel Konferansı’nda, resmi olarak her yıl 15 Aralık’ı

“World Turkic Language Family Day” / “Dünya Türk Dili Ailesi Günü”

ilan etti.

Bu karar, UNESCO’nun çok dillilik, kültürel çeşitlilik ve halklar arası diyalog vizyonunun somut bir göstergesidir.

Tarih ve Sembolizm:

15 Aralık’ın Derin Anlamı

Tarihte 15 Aralık, Türk dili ailesi için önemli bir gündür:

• 1893 yılı 15 Aralık tarihinde Danimarkalı dilbilimci Vilhelm Thomsen, Orhun Yazıtları­nın şifresini çözdüğünü bilim dünyasına duyurmuştu.

bu, bugünkü modern Türk dillerinin tarihi köklerini açık ve bilimsel olarak gösteren en önemli olaylardandır. UNESCO’nun bu tarihi günü seçmesi, dil ailesinin binlerce yıllık ortak geçmişine uluslararası bir takdir niteliği kazandırmıştır.

UNESCO’nun resmi açıklamaları, bu kararın çok dilliliğin ve kültürlerarası diyalogun desteklenmesi amacıyla alındığını vurguluyor.

Karar Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkiye, Türkmenistan ve Özbekistan gibi Türk devletlerinin ortak girişimiyle gündeme getirildi ve 21 UNESCO üye devleti tarafından desteklendi.

Birleşmiş Milletler'in Resmi Bakışı:

Kültürel Çeşitlilik ve Korumacılık

Birleşmiş Milletler’in ilgili bültenleri (UN News), ilk defa uluslararası toplumun UNESCO çatısı altında 15 Aralık’ı Türk dil ailesi günü olarak gözlemleyeceğini bildiriyor.

UNESCO bu adımı,

dilsel çeşitliliğin insanlığın paylaşılan mirası olarak tanınması

yönünde önemli bir adım olarak görüyor.

UNESCO’nun genel programları çerçevesinde dil günlerinin küresel kültür diplomasisinde oynadığı rol biliniyor; bu tür kutlamalar, farklı coğrafyalarda eğitimi, araştırmayı ve kültürel diyalogu teşvik etmek için planlanmaktadır.

Birleşmiş Milletler, Semerkant'ta alınan karar ile ilgili resmi haberlerinde şu ifadelere yer verdi:

"Türk dilleri — Azerbaycan Türkçesi, Kazakça, Kırgızca, Türkçe, Türkmence ve Özbekçe dâhil olmak üzere — yaklaşık 12 milyon kilometrekareye yayılan bir coğrafyada, 200 milyondan fazla insan tarafından anadil olarak konuşulmaktadır.

UNESCO, bu dillerin zengin bir yazılı miras taşıdığını, güçlü sözlü geleneklere sahip olduğunu ve birçok Üye Devlet genelinde paylaşılan çeşitli kültürel uygulamaları barındırdığını belirtmektedir.

Yeni Gün’ün ilanı, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkiye ve Özbekistan’ın ortak başvurusunu takiben gerçekleşmiş; 21 Üye Devletin desteğiyle kabul edilmiştir. Bu durum, dilsel çeşitliliğin değerinin geniş bir uluslararası düzeyde tanındığını yansıtmaktadır."

Kararın Türk Dünyasındaki Yansımaları

Türkiye

Türkiye’de karar resmi olarak memnuniyetle karşılandı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un açıklamalarından da görüldüğü gibi, bu tescil

Türk dilinin köklü geçmişinin ve zengin mirasının uluslararası alanda tanınması

olarak değerlendirilmiştir. Bakan ayrıca bu kararın Türk dünyasının birlik ve beraberliği adına önemli olduğunu belirtmiştir.

Türkiye Dışişleri Bakanlığı’nın resmi bildirisi de kararın kolektif çaba ve ortak hazırlık sürecinin ürünü olduğunu vurgularken, UNESCO’nun ilanının Türk dilini gelecek nesillere aktarmaya yönelik taahhüdü güçlendirdiğini ifade etmiştir.

Azerbaycan

Azerbaycan resmi haber siteleri ve devlet kurumları, UNESCO kararını sıcak karşılamış; bunun Türk dili mirasının korunması, kutlanması ve küresel farkındalığının artırılması yönünde önemli bir adım olduğunu belirtmiştir. Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı ile medya kuruluşları, kararı

Türk dili ve kültürünün uluslararası kökenlerine bir saygı ifadesi

olarak nitelendirmiştir.

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT)

Türk Devletleri Teşkilatı Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, UNESCO’nun kararını

Türk medeniyetinin birleştirici unsuru olarak dilin tarihî mirasını yansıttığı

şeklinde değerlendirmiştir. TDT, Türk dünyasının ortak tarihî ve kültürel mirasını tanıtma ve birliği güçlendirme kararlılığını sürdüreceğini ifade etmiştir.

Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi

Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi - TURKPA (Parlamenter Assembly of Turkic States) gibi kurumlar da UNESCO kararını

Türk dili mirasına verilen küresel bir takdir

olarak tanımlamış ve bu ortak mirasın korunması için dayanışma mesajları yayınlamıştır.

Kültürel Diplomasi ve Geleceğe Açılan Kapı

UNESCO’nun bu kararı, yalnızca Türk dili ailesinin tarihi önemini tanımakla kalmaz. Aynı zamanda Türk dili ailesinin

• eğitim,
• kültür,
• bilim
• ve toplumsal etkileşim alanlarında

uluslararası işbirliği ile daha güçlü bir şekilde temsil edilmesinin önünü açar. UNESCO’nun çok dillilik ve kültürel korumacılık vizyonu doğrultusunda, Türk dili mirasının korunması, geliştirilmesi ve paylaşılması artık küresel bir çerçeveye taşınmıştır.

Bu karar, UNESCO’nun evrensel kültür mirasını koruma misyonuna uygun olarak, Türk dili ailesinin özgün ve zengin dilsel mirasını tüm insanlıkla paylaşma fikrini güçlendirmektedir. UNESCO, bu tür uluslararası günlerle kültürlerarası diyalogu teşvik etmeyi hedeflerken, aynı zamanda farklı kültür ve dillerin katkılarını tanımaktadır.

Kaynaklar

1. Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Resmi Duyurular. ↗︎
2. UNESCO Genel Konferansı karar metni ilanı (UNESCO resmi duyuruları). ↗︎
3. UN News özet ve küresel bakış (ilk UNESCO Dünya Türk Dili Ailesi Günü). ↗︎
4. Wikipedia – World Turkic Language Family Day (uluslararası özet bilgi). ↗︎
5. TURKPA – Dünya Türk Dili Ailesi Günü mesajı. ↗︎
6. Türk Devletleri Teşkilatı Genel Sekreteri açıklaması. ↗︎
7. Anadolu Ajansı – UNESCO kararının Türkiye’deki yankısı. ↗︎
8. Caliber.az – Azerbaycan’ın değerlendirmesi. ↗︎