Kökenbilim
Al mı, Kırmızı mı, Kızıl mı?
Al, kızıl ve kırmızı arasındaki fark nedir? Türkçedeki bu üç renk adının kökenini ve kullanımını örneklerle incelerken üç farklı anlam dünyasına bakıyoruz.
Kökenbilim
Kızıl: Tonun, Tarihin ve Çağrışımın Rengi
Türk Dil Kurumu (TDK) Sözlük, kızıl sözcüğünün anlamlarını şöyle verir: "i. parlak kırmızı renk; s. bu renkte olan". Sözcük kökeni Türkçedir.
Kökenbilim
Kırmızı Sözcük Kökeni: Bir Böceğin Boyasından Renk Adına
TDK Sözlük'e göre “kırmızı” sözcüğünün anlamı, "kanın rengi; al; bu renkte olan"dır. Kırmızı aslında doğrudan bir renk adı olarak doğmamıştır. Kökeni, kırmızı pigment veren bir böceğe ve bu boyanın tarihsel ticaretine uzanır. Bu yazıda “kırmızı”nın kökenini ve anlam yolculuğunu inceliyoruz.
Kökenbilim
Al: Türkçenin Öz Rengi - Sözcük Kökeni ve Anlamı
Türk Dil Kurumu (TDK) Sözlük'e göre "al" sözcüğü "kırmızı (isim); kırmızı renkte olan (sıfat); allık" gibi anlamlara gelir. Ayrıca bir de "hile" anlamı vardır, ki TDK Sözlük bunu eskimiş olarak tanımlar.
Kökenbilim
Ak mı Beyaz mı?
Türk Dil Kurumu (TDK) Sözlük, ak sözcüğünü "kar, süt vb.nin rengi; beyaz, kara ve siyah karşıtı; temiz; dürüst; sıkıntısız, rahat, huzurlu" gibi anlamlar ile, beyaz sözcüğünü ise "ak; kara ve siyah karşıtı" anlamlar ile tanımlar. Peki bu sözcüklerin köken ve anlam bakımından farkları nedir?
Kökenbilim
Kara mı Siyah mı?
Türk Dil Kurumu (TDK) Sözlük'e göre siyah sözcüğü "kara; ak, beyaz karşıtı" anlamı, renk belirten "kara" sözcüğü ise "en koyu renk; siyah, ak, beyaz karşıtı" anlamı ile tanımlanır.
Kökenbilim
Fernsehen, Uzak Görmek ve Televizyon
Almanca “der Fernseher” derken biz neden “televizyon” demeyi seçtik? Bir toplumun kendi dilinde yeni kavramlar üretme cesareti, o topluma dünyayı anlama ve kendi evrenini kurma özgüveni verir.
Kökenbilim
Tedbir Sözcüğünün Anlamı ve Türkçe Karşılıkları
Yabancı dil (Arapça) kökenli "Tedbir" sözcüğünün Türk Dil Kurumu (TDK) Sözlük'e göre anlamları "1. önlem. 2. Bir şeyin sonucu düşünülerek önceden yapılan hazırlık"tır. Öz Türkçe "Önlem" sözcüğü bu anlamlardan ikincisini de karşılamaktadır. O zaman neden hala yabancı sözcük kullanılır?
Kökenbilim
Bir Sözcüğün Anatomisi: İhtiyat - Sözcük Anlamı ve Türkçe Karşılıkları
Türk Dil Kurumu (TDK) Sözlük'e göre ihtiyat sözcüğünün soyut anlamı "herhangi bir konuda ileriyi düşünerek ölçülü davranma; sakınma"dır. Somut anlamı ise "gereğinden fazla olup saklanan şey; yedek"tir. Peki yabancı dil kökenli bu sözcüğün Türkçe karşılıkları yok mudur?
Kökenbilim
Makro Ne Demek?
"Makro" sözcüğü Türk Dil Kurumu (TDK) Sözlük'e göre "büyük, mikro karşıtı" ve "geniş, mikro karşıtı" anlamlarına gelen bir sıfattır. Sözcük, Türkçeye Fransızcadan girmiştir.
Kökenbilim
Makro İhtiyati Tedbir Ne Demek?
"Makro İhtiyati", "Makro İhtiyati Tedbirler" ya da "Makro İhtiyati Politikalar" tanımlamaları Türk Dil Kurumu (TDK) Sözlüğünde yer almamaktadır. Peki bu tanımlamalar dilbilimsel olarak nasıl gelişmiştir ve ne anlama gelir?
Kökenbilim
Kümülatif Ne Demek?
Kümülatif sözcüğü Türk Dil Kurumu (TDK) sözlüğüne göre Türkçeye Fransızca'dan girmiş bir sözcüktür ve "küme" anlamına gelir. Ancak sözcüğün çeşitli bağlamlardaki farklı anlamlarına doğrudan karşılık gelen başka bir Türkçe karşılığı vardır ve bu, TDK sözlükte yer almamaktadır.